Anasayfa / Hastalıklar, Korunma ve Tedavi / İç Hastalıkları / Guatr Nedir, Nedenleri Nelerdir, Teşhisi Ve Tedavisi Nasıldır?
Guatr Nedir, Nedenleri Nelerdir, Teşhisi Ve Tedavisi Nasıldır?
Guatr Nedir, Nedenleri Nelerdir, Teşhisi Ve Tedavisi Nasıldır?

Guatr Nedir, Nedenleri Nelerdir, Teşhisi Ve Tedavisi Nasıldır?

Bu konunun kalitesini değerlendirin

Guatr Nedir, Nedenleri Nelerdir, Teşhisi Ve Tedavisi Nasıldır? Guatr Nedenleri, Teşhisi Ve Tedavisi hakkında sizin için topladığımız bilgiler aşağıdaki gibidir. Guatr Nedir, Nedenleri Nelerdir, Teşhisi Ve Tedavisi Nasıldır ​yazısını sadece bilgi edinme amaçlı kullanınız ve sağlık sorunlarınız için vakit kaybetmeden doktorunuza ya da en yakın sağlık kuruluşuna başvurunuz.

Guatr Nedir?
Guatr hastalığı tiroid bezinin normalin dışında fazla büyümesi olarak bilinen bir hastalıktır. Normal dışında büyüyen bu troid bezi kişi hayatını olumsuz bir şekilde etkilemektedir ve tedavi edilmesi gerekir. Guatr nedir, guatr hastalığı hakkında bilgiler, guatr tedavisi, guatr neden olur, guatr nasıl olur, guatr nasıl geçer, guatr nedenleri nelerdir ve guatr tedavisi nedir gibi sorularınıza yanıt bulacaksınız.

Guatr Nedenleri
Tiroid bezi, boynun ön – alt tarafında yer alan, kelebek biçiminde, küçük bir salgı bezidir. Metabolizmayı ve büyümeyi kontrol eden hormonları üretir. Tiroid hormonları vücudun pek çok organını ve neredeyse her hücrenin işleyişini etkiler. Vücudun enerjiyi kullanması, vücut ısısı ve ayrıca sindirim sistemi, kalp, beyin ve kasların düzgün biçimde çalışması bu hormonlardan etkilenir. Guatr hastalığı ise tiroid bezinin, normal dışı büyümesidir.

Tiroid bezi büyüdüğünde hormon üretimi seviyesi aynı kalabilir ya da azalma, çoğalma gibi değişimler olabilir. Bu durumun solunum güçlüğü, uyku bozukluğu, kilo alma ya da kilo kaybı, çarpıntı ve öksürük gibi fizyolojik pek çok belirtisi görülür. Basit, kalıtsal ya da diğer nedenlere bağlı olmak üzere üç türde guatr vardır ve farklı türlerine göre guatr hastalığının nedenleri de değişebilir.

İyot Eksikliği
Dünya genelinde guatr hastalığının en yaygın nedenlerinin başında iyot eksikliği gelir. Tiroid bezinin başlıca aktivitelerinden biri, tiroid hormonu üretmek üzere kandan iyot toplamaktır. Vücutta yeterince iyot olmadığında sorunlar başlar. Beyin, tiroid hormonu üretmesi için tiroid bezine sürekli sinyaller gönderir ve bu sinyaller hormon üretmeye çabalayan tiroid bezinin büyümesine neden olur.

Ülkemizde iyot eksikliği ve guatr oldukça yaygındır çünkü iyot besinlerden alınır ama bu besinlerin (hayvanlar da dahil) iyotlu topraklarda yetişmesi gerekir. Deniz kenarındaki topraklarda ve deniz ürünlerinde iyot boldur ama daha içerilerde, denizden uzak bölgelerde yaşayanlar, burada yetişen besinlerden gerektiği kadar iyot alamayabilir. Türkiye’nin çeşitli bölgelerindeki topraklardaki iyot azlığı, kişilerin de günlük iyot ihtiyacını karşılayamamasıyla sonuçlanır. Örneğin Amerika’da, bu sorunun çözümü için temel gıda maddelerine iyot katılır.

Pek çok ülkede iyotlu tuz üretimiyle bu sorunun önüne geçilmeye çalışılmaktadır. Bir süre iyi bir önlem olarak görünen bu yöntem şimdilerde, sağlıklı beslenme adına kişilerin beslenmelerinden tuzu çıkarmaya başlamalarıyla daha az etkili olmaya başlamıştır.

Bağışıklık Sistemi Bozukluğu
Graves hastalığı ve Hashimoto hastalığı yaygın tiroid hastalıkları arasındadır. Bu hastalıklar otoimmün, bağışıklık sistemi hastalıklarıdır ve vücudun bağışıklık sistemi, kendi sağlıklı tiroid dokularına karşı saldırıya geçtiği için oluşur. Graves hastalığı aşırı hormon üretimine, hipertiroidi diye de bilinen duruma yol açar. Bağışıklık sistemi enfeksiyonlara karşı savaşan proteinleri tiroid bezine gönderir. Bu durum tiroid bezini hareket geçirir ve böylece gereğinden çok çalışan tiroid bezinde büyüme, guatr görülür.

Hashimoto hastalığı ise iltihap nedeniyle tiroid daha az çalışıp, hormon üretme yeteneğinde azalma olduğunda ortaya çıkar. Tiroid hormonu seviyeleri düştüğünde, bir sinyal olarak başka bir hormon devreye girer ama tiroid bezi bu sinyale cevap veremez ve şişer.

Tiroid Nodülleri
Kimi zaman anormal hücre büyümeleri tiroid bezinde, nodül denilen yumruların oluşmasına neden olur ve bu nodüller de tiroid bezinin genişlemesine, nodüler guatra yol açar. Çoğu nodül iyi huyludur ancak çeşitli kaynaklara göre %5 ila % 10 arasında değişen oranda kansere rastlama olasılığı olduğu vardır. Bir nodülün iyi huylu olup olmadığı tüm nodüllere ayrı ayrı biyopsi (parça alınması) yapılması sonucunda anlaşılır.

Sigara
Sigara içmekle guatrın ortaya çıkmasında bir bağlantı olabilir. Tütünde bulunan kimyasallar vücudun iyottan faydalanmasını engelleyebilecek özelliktedir. Hem sigara içip hem de günlük besinlerinden yeterince iyot alamayan kişiler, guatr açısından özellikle risk altındadırlar.

Hamilelik ve Ergenlik Dönemi
Hamilelik ya da buluğ çağ dediğimiz ergenlik döneminde, hormon seviyelerindeki değişiklikler tiroid bezini etkileyebilir ve bu durum guatrın ortaya çıkmasına zemin hazırlayabilir.

Lityum
Özellikle depresyon ya da bipolar bozukluklar gibi psikolojik sorunların tedavisinde kullanılan ve lityum tuzu içeren ilaçlar, tiroid bezinin işleyişini etkileyebilir. Bu ilaçları reçete etmeden önce doktorun tiroidle ilgili kontrolleri yapması beklenir.

Enfeksiyon
Bir takım bakteri, parazit ve mantarlar nedeniyle görülen enfeksiyonların tiroid bezinde ağrı ve şişme yaparak, guatra yol açtığı bilinmektedir.

Aşırı İyot Alımı
Yetersiz olduğunda nasıl sorunlara yol açıyorsa, vücutta fazla iyot birikmesi de tiroid bezini etkiler ve guatra neden olur. Sürekli iyot yönünden zengin yiyeceklerle beslenmek, guatrı tetikleyebilir. Ülkemizde bu konuda en çok karalahana suçlanır ama bu besinle ilgili henüz bir görüş birliğine varıldığı söylenemez. Karalahananın ancak ve ancak, aylar boyunca ve her gün kilolarca tüketilmesi halinde guatra yol açabileceğini söyleyen doktorlar kadar, Karadeniz bölgesinde guatr hastalığına sık rastlanmasını, karalahana ve ceviz tüketiminin yoğunluğuna bağlayan doktorlar da var. Bu durumda en sağlıklısı, hiçbir besinde aşırıya kaçmamak ve dengeli beslenmek olabilir.

Radyasyona Maruz Kalmak
Radyasyona maruz kalmanın guatra yol açtığı durumlar olabilir. Kanser tedavisinde başvurulan radyoterapi örneğinde olduğu gibi, kimi hastalıkların tedavisi sırasında radyasyon kullanılır ve boyun bölgesine uygulandığında guatra neden olma ihtimali vardır.

Guatr Soru ve Cevaplar
Sema Hastanesi Genel Cerrahi Uzmanı Dr. Alaattin Öztürk ile guatr hakkında görüştük. Guatr hakkında merak edilenler…

Guatr nedir?
Boyun ön kısımda bulunan tiroid (kalkan) bezinin iltihap ve kanser dışındaki bir sebeple büyümesine guatr denir.

Tiroid bezinin görevi nedir?
Tiroid bezi boynumuzun ön kısmında yerleşik, iki parçalı, küçük bir içsalgı bezidir. Salgıladığı hormon ile vücudumuzun çalışma hızını belirler. Ürettiği hormon azalırsa vücudumuzun çalışma hızı düşer, fazla hormon salgılarsa vücudumuzun çalışma hızı artar.

Guatr nasıl bir hastalıktır? ‘Ben guatr hastasıyım’ denilince ne anlamak gerekir?
Guatr tek bir hastalık değildir. Belirtileri ve tedavileri birbirinden farklı hastalıklar grubudur. Bu sebeple guatr hastasıyım demek, biz hekimler için yetersiz bir tanımlamadır. Tiroid bezinin iltihaplarını ve kanserlerini bir kenara bırakırsak, guatr hastalıklarını üç ana gruba ayırabiliriz. Bu gruplar da kendi içinde alt gruplara ayrılır. Bunlar:

Tiroid bezinin az hormon salgıladığı durumlar; hipotiroidi hastalığı.
Daha çok iç hastalıkları veya endokrinoloji uzmanlarının tedavi ettiği hastalıklardır. Bezin salgıladığı hormon yetersiz olduğu için vücudun hızı yavaşlar, hareketler ağırlaşır, duygular küntleşir. Bu hastalara gereken hormon ilaç şeklinde verilerek tedavi edilir.

Hormon dengesizliği olmayan guatr hastaları
Bu grupta üç çeşit guatr bulunur. Birincisi tiroid bezinin dengeli şekilde tamamının büyüdüğü (diffüz guatr); ikincisi, tiroid bezinde tek bir yumrunun (nodül) olduğu (soliter tiroid nodülü) ve üçüncüsü tiroidde çok sayıda yumrunun olduğu (multinodüler guatr) hastalıklar.

Tiroidin fazla hormon salgıladığı hastalıklar.
Bu gruba zehirli guatr da denilir. Vücutta fazla tiroid hormonu bulunması sebebiyle vücudun çalışma hızı artmıştır. Ellerde titreme, kalp çarpıntısı görülür. Bu grupta da üç tip guatr vardır. Birincisi bezin tamamının büyüdüğü (Basedow Hastalığı), ikincisi fazla hormon salgılayan tek bir yumrunun olduğu (Toksik Adenom), üçüncüsü irili ufaklı çok sayıda yumrunun olduğu (Plummer Hastalığı) hastalıklar.

Hastalığın belirtileri nelerdir?
Yukarıda saydığımız hastalık çeşitlerine göre guatr hastasının şikayetleri de değişir. Hormonların fazla üretildiği (zehirli guatr) tiplerde, ellerde titreme-terleme, kalp çarpıntısı, sinirlilik, gözlerin yuvalarından taşması, ishal, iştah artması ama kilo alamama, adet düzensizlikleri görülür. Hormonların az üretildiği durumlarda ise hareketlerde ve duygularda yavaşlama, ellerde kuruma, saçlarda kuruma-dökülme, adet düzensizlikleri görülür. Hormonal dengesizliğin olmadığı tiplerde sadece tiroid bezinde büyüme veya nodül oluşumu. Bu hastalıkların hepsinde tiroid bezi büyüyebilir, nodül oluşabilir.

İç/dış guatr, dişi/erkek guatr, zehirli guatr nedir?
Tıbbi olarak böyle bir sınıflama olmamasına rağmen hastalara durumunu açıklarken kullanılan terimlerdir. Tiroid bezinin büyümediği, muayenesinin normal olduğu, sadece hormon dengesizliği olduğu durumda guatr hastalığı iç guatr olarak açıklanmış olabilir. Fazla hormon salgılayan guatr hastalığını “zehirli” guatr olarak adlandırıyoruz. Ameliyat sonrası nükseden guatr hastalığını açıklamak için de “dişi guatr” terimi kullanılmış. Yine de bu terimler tıbbi bir ayırımı ifade etmezler.

Guatr hastalıklarının iyot ile ilgisi nedir? İyot alsak hastalığı engeller miyiz?
Tiroid bezi İyot elementini kullanarak hormon üretir. Bu elementin eksik olduğu yerlerde guatr çok görülür. İyot eksikliğinin giderilmesiyle guatr hastalığı engellenir.

Guatr hastalığı olduğundan şüphelenen kişiye hangi testler yapılıyor?
Basitçe kandaki hormon miktarlarını kontrol etmek ve tiroid bezinin yapısını görmek için ultrason yaptırmak genellikle teşhiste yeterlidir. Bu iki testten sonra gerekli görülürse sintigrafi ve iğne biyopsisi gibi başka testler de yapılır.

Guatr hastalıkları teşhis edildikten sonra nasıl tedavi ediliyor?
Tedavide üç durum söz konusudur:
• Hormon yetersizliği olan guatr hastalarına bu hormon ilaç şeklinde verilir.
• Hormon fazlalığı olan hastalara hormon yapımını engelleyecek ilaçlar verilir. Hormon seviyesi normale inince ameliyat veya radyoaktif iyot ile nihaî tedavi yapılır.
• Hormon dengesizliği olmadığı ama tiroid bezinde nodüllerin olduğu durumda da genellikle ameliyat gerekir.

Her guatr hastalığı ameliyat gerektiriyor mu?
Tiroid bezinin tamamen büyüdüğü ya da içinde nodüllerin olduğu durumda ameliyat bir tedavi seçeneğidir. Her guatr hastalığı ameliyat gerektirmez.

Bir guatr hastasını ameliyat etmek için dört sebep vardır:
• Boynunda büyümüş guatrın oluşturduğu estetik problem
• Büyümüş guatrın ya da nodüllerin yemek borusunu ve soluk borusunu sıkıştırmalarından kaynaklanan şikâyetler olması
• Büyümüş guatrın hormon dengesizliği yapması
• Guatrda kanser tespit edilmesi veya kanser şüphesi

Guatr hastalığında kanser olur mu?
‘Guatr, tiroid bezinin kanser harici büyümeleridir’ diye tarif etmiştik. Ama bu büyümelerin kanser olup olmadığı ancak bazı incelemelerden hatta ameliyattan sonra belli olur. Dolayısıyla bütün guatrlı hastalar düşünüldüğünde %15 oranında kanser gelişme ihtimali vardır.

Ameliyattan başka tedavi yöntemleri var mı?
Her guatr ameliyat ile tedavi edilmez. Yukarıda saydığımız hastalıkların bazı tiplerinde ilaç tedavisi, bazısında radyoaktif iyot tedavisi (radyasyon ile tiroid bezinin tahrip edilmesi), bazısında da ameliyat gerekir.

Guatr ameliyatında ne yapılıyor?
Guatrın hastalıkları çeşitli olduğu gibi ameliyatları da çeşitlidir. Tiroid bezinin iki parçalı olduğunu belirtmiştik. Ameliyatta bu parçalardan biri tamamen çıkarılabilir, her iki parçası çıkarılabilir veya her iki parçasından bir miktar çıkarılabilir. Ne kadar tiroid bezi çıkarılacağı, yani bu ameliyat seçeneklerinden hangisinin uygulanacağı hastalığın çeşidine göre planlanır.

Ameliyatta ne gibi riskler var? Ses telleri zarar görebilir mi?
Guatr ameliyatları günümüzde oldukça güvenle yapılan ameliyatlardır. Her ameliyatta olduğu gibi guatr ameliyatında da istenmeyen durumlar olabilir. Bunların en başında da ses tellerinin zarar görmesi riski vardır. Ancak bu durum %3-5 (yüz guatr ameliyatından 3 ile 5’inde) oranında görülür. Ameliyat sahasında kanama ve paratiroid bezlerinin zarar görmesi (vücut kalsiyum dengesini ayarlayan bezlerin hasarı) diğer risklerdir.

Ameliyat veya ilaç tedavisi sonrası guatr tekrar eder mi?
Evet edebilir. Hormon eksikliği ilaçlarla giderildikten sonra hastalık tekrar edebilir. Bazen nodüller ilaçlarla geriledikten sonra tekrar büyüyebilirler. Bu durumda hasta tekrar değerlendirmeye ve tedaviye alınır.

Ameliyat edildikten sonra da guatr tekrar edebilir. Özellikle çok sayıda nodülü olan guatr hastalığında geride bırakılan tiroid dokusunda da nodül kalmışsa zamanla bu nodüller büyüyüp guatrın tekrar etmesine yol açabilir. Bu sebeple ilk başta ameliyatı, hastalığa uygun planlamak önemlidir.

Ameliyat olan hastaların kontrolleri var mı?
Hastalığının çeşidine göre ameliyat sonrası hiç ilaç kullanmadan ömür boyu yaşayabileceği gibi, ömrünün geri kalanında ilaç kullanmak zorunda olan hastalar da vardır. Ancak bütün guatr hastaları hastalıklarına bağlı olmak üzere belirli aralıklarla kontrol edilmelidirler ki hem hastalığın tekrarından korunsunlar hem de oluşabilecek istenmeyen durumlar erkenden tedavi edilebilsin.

Guatr Teşhisi ve Tedavisi
Guatr teşhisi nasıl konur?
Guatr teşhisi; muayene, kan testi (T3, T4, TSH hormonları tetkiki), tiroid ultrasonu veya sintigrafisi ile konur.

Guatrın tedavi yöntemleri nelerdir?
Tedavi yöntemleri; ilaç tedavisi, radyoaktif iyot tedavisi ve cerrahi tedavidir. Tedavi yöntemlerinden hangisi veya hangilerinin seçileceği hastadan hastaya değişir. En uygun tedavi şeklinin cerrah, endokrinolog, radyolog ve patologdan oluşan bir ekip tarafından planlanması ve takip edilmesi gerekir.

Guatr ameliyatı nasıl yapılır?
Guatr ameliyatlarında en çok boyunda iz kalıp kalmayacağı ve sesin kısılıp kısılmayacağı endişesi duyulur. Boyunda cilt pililerine paralel olan 3-4 santimetrelik bir kesi yapılarak ameliyat gerçekleştirilir. Bu kesi estetik dikildiğinde kalan iz hiç belli olmaz. Anestezin sırasında boğazın tahriş olmasına bağlı olarak, 1-2 gün süren ses kısıklığı olabilir. Yutkunmadaki 1-2 günlük ağrı ile birlikte ameliyat çok rahat geçer. Genellikle hastalar 1 gün hastanede yatıp ertesi gün taburcu olur.

Erken teşhis önemlidir!
Guatrda erken teşhis çok önemlidir. Geç kalınması durumunda hastalık ilerler, tedavi zorlaşır ve sistemlerde yaptığı hasarlar da artar.

Son Aranan Kelimeler

Cevapla

Yandex.Metrica
Önceki yazıyı okuyun:
Zımba Tedavisi İle Reflüden Kurtulun
Zımba Tedavisi İle Reflüden Kurtulun

Zımba Tedavisi Nedir? Zımba Tedavisi İle Reflüden Kurtulma hakkında sizin için topladığımız bilgiler aşağıdaki gibidir. Zımba Tedavisi İle Reflüden Kurtulun ​yazısını sadece bilgi edinme amaçlı kullanınız...

Kapat